Alimenty na dziecko: jak złożyć pozew, ile można dostać i jak szybko je uzyskać

Gdy drugi rodzic nie łoży na dziecko albo płaci za mało, codzienne wydatki spadają na jedną osobę. Sprawa o alimenty nie musi być jednak skomplikowana ani kosztowna. Poniżej wyjaśniam, jak złożyć pozew o alimenty, od czego sąd uzależnia ich wysokość, jak uzyskać pieniądze jeszcze w trakcie sprawy i co zrobić, gdy zobowiązany mimo wyroku nie płaci.

Kto i do kiedy płaci alimenty

Zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice mają obowiązek utrzymywać dziecko, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Obowiązek ten nie zależy od tego, czy rodzice byli małżeństwem.

Alimenty nie kończą się automatycznie w dniu 18. urodzin. Przepisy nie wskazują sztywnej granicy wieku: liczy się to, czy dziecko może już samo się utrzymać, na przykład dlatego, że skończyło naukę i pracuje. Rodzic może uchylić się od alimentów na pełnoletnie dziecko, jeśli byłyby one połączone z nadmiernym dla niego uszczerbkiem albo jeśli dziecko nie dokłada starań, aby się usamodzielnić (art. 133 § 3 kro). O tym, czy obowiązek ustał, rozstrzyga sąd.

Rodzic, który na co dzień wychowuje dziecko, także wykonuje obowiązek alimentacyjny. Jego osobiste starania o utrzymanie i wychowanie dziecka mogą pokrywać ten obowiązek w całości lub w części (art. 135 § 2 kro). Dlatego alimenty w pieniądzu zasądza się zwykle od rodzica, z którym dziecko nie mieszka.

Jeżeli rodzice nie są w stanie, w całości lub w części, wywiązać się z obowiązku, alimentów można dochodzić od dalszych krewnych, na przykład dziadków (art. 132 kro). Trzeba wtedy wykazać, że dziecko znajduje się w niedostatku.

Ile alimentów na dziecko

W polskim prawie nie ma tabeli, z której można odczytać kwotę alimentów. Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało w lipcu 2025 r. tablice alimentacyjne, ale szybko się z nich wycofało, a w czerwcu 2026 r. poinformowało, że nie prowadzi prac nad ich ponownym wprowadzeniem. Wysokość alimentów nadal ustala sąd w każdej sprawie osobno.

Według art. 135 § 1 kro zakres alimentów zależy od dwóch czynników:

• usprawiedliwionych potrzeb dziecka, czyli kosztów jedzenia, ubrań, mieszkania, szkoły, leczenia, zajęć dodatkowych i wypoczynku, dostosowanych do wieku, zdrowia i sytuacji dziecka;
• możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego, czyli nie tylko tego, ile rodzic faktycznie zarabia, ale także tego, ile mógłby zarabiać, gdyby w pełni wykorzystywał swoje siły i kwalifikacje. Ma to znaczenie, gdy zobowiązany pracuje „na czarno” albo celowo zmniejsza dochody.

Świadczenie wychowawcze (800 plus) ani świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie wpływają na zakres obowiązku alimentacyjnego (art. 135 § 3 kro). Nie pomniejsza się więc o nie kwoty alimentów.

Jak złożyć pozew o alimenty

Sprawy o alimenty rozpoznaje sąd rejonowy (wydział rodzinny i nieletnich). Pozew można złożyć w sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania dziecka albo w sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania pozwanego (art. 32 kpc). Dziecko nie musi więc dojeżdżać do miasta, w którym mieszka drugi rodzic.

W imieniu małoletniego dziecka pozew składa rodzic, który się nim opiekuje. Pełnoletnie dziecko składa pozew samo.

Koszty. Strona dochodząca alimentów jest ustawowo zwolniona od kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Nie płaci się zatem opłaty od pozwu. W pozwie podaje się wartość przedmiotu sporu, która w sprawach o alimenty jest sumą świadczeń za jeden rok (art. 22 kpc). Przy żądaniu 1000 zł miesięcznie będzie to 12 000 zł.

Co przygotować do pozwu:

• odpis aktu urodzenia dziecka;
• zestawienie miesięcznych kosztów utrzymania dziecka wraz z rachunkami, fakturami i potwierdzeniami płatności;
• zaświadczenie o własnych dochodach i dokumenty pokazujące sytuację rodzica, który opiekuje się dzieckiem;
• informacje o zarobkach, zawodzie i majątku drugiego rodzica;
• dokumentację medyczną, jeśli dziecko choruje lub wymaga rehabilitacji;
• zaświadczenie ze szkoły lub uczelni w przypadku starszego dziecka;
• wcześniejszy wyrok lub ugodę, jeśli alimenty były już ustalone.

Alimenty za okres przed pozwem. Sąd może uwzględnić niezaspokojone potrzeby dziecka z czasu przed wniesieniem pozwu, na przykład gdy rodzic musiał się zadłużyć, aby je pokryć (art. 137 § 2 kro). Roszczenia o alimenty przedawniają się jednak z upływem trzech lat (art. 137 § 1 kro), dlatego nie warto zwlekać ze sprawą.

Zabezpieczenie alimentów: pieniądze w trakcie sprawy

Aby dziecko nie czekało na pieniądze do wyroku, można złożyć wniosek o zabezpieczenie alimentów. Najczęściej umieszcza się go w pozwie, ale można go złożyć także później, a nawet przed wniesieniem pozwu.

W sprawach o alimenty do udzielenia zabezpieczenia wystarczy uprawdopodobnienie roszczenia (art. 753 § 1 kpc). W praktyce chodzi o dokumenty, które czynią żądanie wiarygodnym. Sąd może zobowiązać pozwanego do płacenia określonej kwoty co miesiąc do czasu zakończenia sprawy. Zgodnie z przepisami wniosek o zabezpieczenie powinien zostać rozpoznany niezwłocznie, co do zasady w ciągu tygodnia od jego wpływu do sądu, choć w praktyce czas oczekiwania zależy od obciążenia sądu.

Jeżeli zabezpieczenie zostanie udzielone przed złożeniem pozwu, sąd wyznacza termin na jego wniesienie, nie dłuższy niż dwa tygodnie. Po upływie tego terminu zabezpieczenie upada (art. 733 kpc).

Także sam wyrok zasądzający alimenty jest szybciej wykonalny niż wyroki w innych sprawach. Sąd z urzędu nadaje mu rygor natychmiastowej wykonalności co do rat płatnych po wniesieniu pozwu oraz za okres do trzech miesięcy przed jego wniesieniem (art. 333 § 1 pkt 1 kpc). Oznacza to, że egzekucję tych kwot można prowadzić, zanim wyrok stanie się prawomocny.

W 2026 r. Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiadało tak zwane alimenty natychmiastowe, czyli alimentacyjny nakaz zapłaty wydawany w kilka dni od złożenia pozwu. Według informacji dostępnych w chwili przygotowania tego artykułu jest to projekt, a nie obowiązujące prawo.

Podwyższenie, obniżenie i wygaśnięcie alimentów

Wyrok w sprawie alimentów nie jest ustalony raz na zawsze. W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej alimentów (art. 138 kro). Sąd porównuje sytuację z chwili poprzedniego wyroku lub ugody z obecną.

• Podwyższenie alimentów uzasadnia najczęściej wzrost potrzeb dziecka (pójście do szkoły, choroba, nowe zajęcia, ogólny wzrost kosztów życia) albo poprawa sytuacji zarobkowej zobowiązanego. Pozew o podwyższenie alimentów także jest zwolniony od kosztów sądowych.
• Obniżenie alimentów może uzasadniać trwałe pogorszenie możliwości zarobkowych zobowiązanego, na przykład z powodu poważnej choroby. Strona pozwana w sprawie o obniżenie alimentów jest zwolniona od kosztów sądowych.
• Wygaśnięcie obowiązku ustala sąd, gdy dziecko jest już w stanie samo się utrzymać albo zachodzą przesłanki z art. 133 § 3 kro. Samo zaprzestanie płacenia bez orzeczenia sądu może doprowadzić do zaległości i egzekucji.

Gdy zobowiązany nie płaci

Egzekucja komornicza. Z wyrokiem lub postanowieniem o zabezpieczeniu opatrzonym klauzulą wykonalności można złożyć wniosek do komornika. Przy alimentach komornik może zająć do 3/5 wynagrodzenia za pracę (art. 87 § 3 Kodeksu pracy), a kwota wolna od potrąceń, która chroni minimalne wynagrodzenie przy innych długach, w tym przypadku nie obowiązuje.

Fundusz alimentacyjny. Gdy egzekucja jest bezskuteczna, czyli w ciągu ostatnich dwóch miesięcy nie udało się wyegzekwować pełnych alimentów, można złożyć wniosek o świadczenie z funduszu alimentacyjnego w urzędzie gminy lub miasta albo w jednostce wskazanej przez gminę. W okresie świadczeniowym od 1 października 2026 r. do 30 września 2027 r.:

• kryterium dochodowe wynosi 1665 zł netto na osobę w rodzinie (do 30 września 2026 r. było to 1209 zł); co do zasady bierze się pod uwagę dochód z 2025 r.;
• po przekroczeniu kryterium świadczenie nie przepada automatycznie, lecz jest pomniejszane o kwotę przekroczenia (zasada „złotówka za złotówkę”);
• świadczenie wypłaca się w wysokości zasądzonych alimentów, ale nie więcej niż 1000 zł miesięcznie na dziecko;
• przysługuje do 18. roku życia dziecka, a jeśli dziecko uczy się w szkole lub szkole wyższej, do 25. roku życia; w przypadku dziecka ze znacznym stopniem niepełnosprawności bez ograniczenia wieku.

Odpowiedzialność karna. Kto uchyla się od płacenia alimentów określonych wyrokiem, ugodą lub umową, a łączna zaległość odpowiada co najmniej trzem świadczeniom okresowym, popełnia przestępstwo niealimentacji (art. 209 § 1 Kodeksu karnego). Grozi za nie grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku, a jeśli uprawniony zostaje narażony na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, do 2 lat (art. 209 § 1a kk). W podstawowym typie przestępstwa sprawca nie podlega karze, jeśli najpóźniej w ciągu 30 dni od pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego zapłaci całość zaległości.

Alimenty w Kwidzynie i Dzierzgoniu: gdzie złożyć pozew

Jeżeli dziecko mieszka w powiecie kwidzyńskim lub sztumskim, właściwy będzie zwykle Sąd Rejonowy w Kwidzynie, III Wydział Rodzinny i Nieletnich. Siedziba sądu mieści się przy pl. Plebiscytowym 1 w Kwidzynie. Obszar właściwości sądu obejmuje miasta Kwidzyn, Dzierzgoń, Prabuty i Sztum oraz gminy Dzierzgoń, Gardeja, Kwidzyn, Mikołajki Pomorskie, Prabuty, Ryjewo, Sadlinki, Stary Dzierzgoń, Stary Targ i Sztum.

Pozew można złożyć w biurze podawczym sądu albo wysłać listem poleconym. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny pracy na stronie internetowej sądu. Jeżeli drugi rodzic mieszka w innym mieście, mogą Państwo wybrać sąd w Kwidzynie jako sąd miejsca zamieszkania dziecka.

Jak mogę pomóc

Prowadzę sprawy o alimenty na dziecko w Kwidzynie, Dzierzgoniu i okolicach. Mogę pomóc w:

• ocenie, jakiej kwoty realnie warto żądać i jakie dowody zebrać;
• przygotowaniu pozwu o alimenty wraz z wnioskiem o zabezpieczenie;
• reprezentowaniu Państwa przed sądem, także w sprawach o podwyższenie lub obniżenie alimentów;
• zawarciu ugody, jeśli rodzice są w stanie się porozumieć.

Spotkać możemy się w kancelarii w Kwidzynie (ul. Magazynowa 1/2), w filii w Dzierzgoniu (Plac Wolności 8) lub online. Porada kosztuje od 150 zł. Więcej o sprawach rodzinnych przeczytają Państwo na stronie Prawo rodzinne, a termin konsultacji można ustalić telefonicznie pod numerem 605 419 308 lub przez stronę Kontakt.

Najczęstsze pytania

Artykuł ma charakter ogólny i informacyjny. Opisuje stan prawny na październik 2026 r. i nie zastępuje porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, dlatego najlepiej omówić szczegóły na konsultacji.